Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğunun Günlük Yaşamdaki Olumsuz Etkileri Nelerdir?

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozuklukları (DEHB) çocukları etkileyen en yaygın sorunlardan biridir. DEHB çocukları etkilediği kadar birçok yetişkini de etkiler. DEHB’in belirtileri arasında dikkatsizlik, odaklanmada sorun, hiperaktivite ve dürtüsellik (yani düşüncesiz ve o an da gerçekleşen aceleci eylemler) yer alır. Toplumda DEHB çocuklarda %8, yetişkinlerde %5 oranında olduğu tahmin edilmektedir. DEHB genellikle okul çağındaki çocuklarda okulun işleyişini etkileyen bir sorun olarak kendini gösterir. DEHB sorunu iş hayatında yetişkinleri olumsuz olarak etkiler. Erkeklerde kızlardan daha yaygın olarak kendini gösterir.

Peki dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun günlük yaşamdaki olumsuz etkileri nasıl karşımıza çıkar?

  • DEHB yaşayan bireyler ayrıntılara çok dikkat etmezler, okul veya iş hayatlarında dikkatsizlikten dolayı sıklıkla hata yaparlar.
  • DEHB’li bir çocuk derslerde dinleme ve konuşma gibi görevlerde başarısızlık gösterir ve bu gibi faaliyetlerde odaklanma konusunda problem yaşarlar.
  • DEHB yaşayan bireyler verilen görevleri sırayla yapma, verilen iş ile ilgili malzemeler ve eşyaların güzel tutulması, zamanın yönetilmesi, verilen görev ve işin son teslim tarihinde verilememesi gibi sorunlar yaşarlar.
  • DEHB’li bireyler okul ve iş hayatında malzemeleri, kalemleri, kitapları, aletleri, cüzdanları, gözlükleri, anahtarları, evrakları, cep telefonlarını veya etkinlikler için gerekli olan önemli şeyleri kaybetme sorunu yaşarlar.
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu yaşayan bireylerin ilgisiz düşünceler veya dışsal uyaranlar dikkatini kolayca dağıtabilir.
  • Günlük işler, bu işleri yapma, randevu alma işlemlerini DEHB yaşayan bireyler unutabilirler.
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu yaşayan çocuklar günlük ödevlerini ve görevlerini yapmada zorluk yaşarlar. Yetişkinler ise günlük işlerini yapmayı unutabilirler. Örneğin telefon ile arama yapmayı ya da fatura ödemeyi unutma gibi.
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu yaşayan bireyler hiperaktivite ve dürtüsellik gibi de sorunlar yaşarlar, yerlerinde durmada sıkıntı yaşarlar.
  • Hiperaktivite yaşayan bireyler sınıfta veya iş yerinde oturmak ile ilgili sıkıntı yaşarlar, kendilerini kalkıp dolaşırken bulabilirler.
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu yaşayan çocuklarda uygun olamayan durumlarda etrafta koşturma veya tırmanma, yetişkinlerde ise sık sık kendini huzursuz hissetme olarak görülebilir.
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların devamlı hareket halinde olmaları ve oyun oynarken aşırı ses çıkarma ve etrafı rahatsız etme davranışı gösterirler.
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan yetişkin ve çocuklar durmadan konuşurlar.
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan bireylere soru sorulduğunda cevabı net olarak vermede zorluk çekerler.
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu bireyler konuşurken karşıdaki kişinin cümlelerini kesme davranışı gösterirler.
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu bireyler sırasını beklerken zorluk yaşarlar.
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu çocuklar başkalarının konuşmalarına, oyunlarına veya etkinliklerine izinsiz müdahale eder veya girerler.

Tüm bu belirti ve davranışlar bir bireyin mutlaka Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu yaşadığı anlamına gelmez, bazen kişilerdeki kaygı, depresyon veya başka durumlarda da aynı belirtiler görülebilir. Bir bireye Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı koyabilmek için mutlaka bir sağlık uzmanının görüşü alınmalıdır, Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu testleri uygulandıktan sonra Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı konur. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite tanısı konduktan sonra tedavi ve eğitim süreçleri başlar. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna bağlı günlük hayatımızı olumsuz yönde etkileyen davranışlar verilen tedavi ve eğitim sonrası azalabilir veya tamamen ortadan kalkabilir.

Candan Doğan Okay

Umut Işığı Özel Eğitim Kurucu Müdür

Özel Eğitim Alan Öğretmeni